Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας: Κανονισμός της ΕΕ για τα απορρίμματα συσκευασίας

Αυτός ο Κανονισμός εξελίχθηκε από την Οδηγία της ΕΕ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, η οποία θεσπίστηκε το 1994. Με την πάροδο του χρόνου, η Οδηγία κατέστει παρωχημένη, καθώς τα επίπεδα απορριμμάτων αυξήθηκαν και οι κατακερματισμένοι εθνικοί κανόνες δημιούργησαν εμπόδια για τα εμπορικά σήματα και τους παραγωγούς. Με αφορμή την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ το 2020, η Οδηγία για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας επανεξετάστηκε, οδηγώντας στην ανάπτυξη του Κανονισμού για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας. Όπως εξηγεί η Bilyana Ignatova, «Ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας είναι αποτέλεσμα της προηγούμενης εποχής της Πράσινης Συμφωνίας και προάγει τη μετάβαση από μια προηγούμενη εντολή σε μια νέα εντολή».

Σε αντίθεση με τις οδηγίες, οι οποίες θέτουν στόχους και επιτρέπουν στα κράτη μέλη να αποφασίσουν πώς να τους επιτύχουν, κανονισμοί, όπως ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, είναι άμεσα εφαρμόσιμοι σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Αυτό διασφαλίζει τη συνέπεια στην εφαρμογή και επιταχύνει την πρόοδο προς την κυκλικότητα. 

Παρόλο που ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας βασίζεται στην Oδηγία για τα πλαστικά μίας χρήσης, δεν την αντικαθιστά. Η Oδηγία για τα πλαστικά μίας χρήσης παραμένει «lex specialis» - ένας συγκεκριμένος νόμος που υπερισχύει των γενικών διατάξεων στο πεδίο εφαρμογής της. Οι στόχοι της παραμένουν αμετάβλητοι, παρόλο που ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας ενσωματώνει τον στόχο ανακυκλωμένου περιεχομένου της Oδηγία για τα πλαστικά μίας χρήσης για πλαστικά μπουκάλια ροφημάτων και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις αναφοράς.

Βασικές καινοτομίες του Κανονισμού για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας

Ξεχωριστοί στόχοι συλλογής και συστήματα επιστροφής για δοχεία ροφημάτων

Ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας βασίζεται στους υφιστάμενους στόχους για την ξεχωριστή συλλογή δοχείων ροφημάτων, συμπεριλαμβανομένου του στόχου του 90% για τα πλαστικά μπουκάλια μέχρι το 2029, και επεκτείνει αυτόν τον στόχο ώστε να περιλαμβάνει και τα μεταλλικά δοχεία. Υποχρεώνει την εφαρμογή συστημάτων επιστροφής συσκευασιών (ΣΕΣ) ως βασικό μηχανισμό για την επίτευξη αυτών των στόχων, τονίζοντας την αποτελεσματικότητά τους στην επίτευξη υψηλών ποσοστών συλλογής. Επιπλέον, ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας περιγράφει τις ελάχιστες απαιτήσεις για τα συστήματα επιστροφής συσκευασιών, όπως οι ανεξάρτητοι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων, η σαφής επισήμανση και η επανεπένδυση των εσόδων σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού, διασφαλίζοντας ότι αυτά τα συστήματα δεν είναι μόνο αποτελεσματικά αλλά και προσβάσιμα και φιλικά προς τον καταναλωτή.

Διευρυμένοι στόχοι ανακύκλωσης

Ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας θέτει φιλόδοξες απαιτήσεις για τον σχεδιασμό όλων των συσκευασιών με ανακυκλωσιμότητα, υποχρεώνοντας τουλάχιστον το 70% να είναι ανακυκλώσιμο για να επιτρέπεται στην αγορά της ΕΕ από το 2030 και μετά. Ο σχεδιασμός από μόνος του δεν αρκεί, καθώς η συσκευασία πρέπει επίσης να είναι πρακτικά ανακυκλώσιμη. Αυτό θα απαιτήσει βελτιώσεις στις υποδομές συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης.

Απαιτήσεις ανακυκλωμένου περιεχομένου

Μέχρι το 2030, οι πλαστικές συσκευασίες πρέπει να περιέχουν 10%-35% ανακυκλωμένο περιεχόμενο, με πιο αυστηρές προδιαγραφές έως και 65% μέχρι το 2040. Αυτές οι απαιτήσεις είναι σημαντικές για την αλυσίδα αξίας των πλαστικών, προάγοντας την καινοτομία στον οικολογικό σχεδιασμό και τις προηγμένες τεχνολογίες ανακύκλωσης, όπως η προηγμένη μηχανική ανακύκλωση (ΠΜΑ)°και η χημική ανακύκλωση.

Απαιτήσεις επαναχρησιμοποιήσιμης συσκευασίας

Για πρώτη φορά, η ΕΕ θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις για τις επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες. Σύμφωνα με τον Κανονισμό για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, οι έμποροι λιανικής πώλησης θα υποχρεούνται να προσφέρουν ένα ποσοστό ροφημάτων σε επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες και οι φορείς παροχής γρήγορης εξυπηρέτησης πρέπει να παρέχουν επαναχρησιμοποιήσιμα κύπελλα και δοχεία. Κάτι τέτοιο αντιπροσωπεύει μια σημαντική αλλαγή στη συμπεριφορά των καταναλωτών και στα συστήματα συσκευασίας.

Δευτερεύουσα νομοθεσία

Ενώ ο Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας θέτει γενικούς στόχους, πολλές βασικές απαιτήσεις θα πρέπει να καθοριστούν μέσω δευτερεύουσας νομοθεσίας, η οποία θα παρέχει τους λεπτομερείς κανόνες ή τις τεχνικές προδιαγραφές που είναι απαραίτητες για την αποτελεσματική εφαρμογή ή επιβολή της πρωτογενούς νομοθεσίας. Αυτές οι τεχνικές πράξεις θα διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής για τις επιχειρήσεις και τα συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων.

Προκλήσεις στον ορίζοντα

Η προσαρμογή στον Κανονισμό για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας δεν θα είναι εύκολη. Τα κυριότερα εμπόδια περιλαμβάνουν:

• Επένδυση σε υποδομές: Πολλές περιοχές δεν διαθέτουν τα απαραίτητα συστήματα συλλογής και διαλογής για να ανταποκριθούν στα νέα πρότυπα. Η κλιμάκωση των συστημάτων επιστροφής επιστροφής συσκευασιών (ΣΕΣ) και διαλογής μικτών απορριμμάτων (ΔΜΑ) θα είναι καθοριστικής σημασίας.
• Οικονομική αποδοτικότητα: Η επίτευξη των στόχων ανακυκλωμένου περιεχομένου και οι εντολές επαναχρησιμοποίησης θα επιφέρουν κόστος. Πολιτικές, όπως οικολογικά διαμορφωμένα τέλη θα είναι απαραίτητες για την εξισορρόπηση αυτών των δαπανών και την παροχή κινήτρων για την καινοτομία.
• Συνεργασία σε όλη την αλυσίδα αξιών: Οι παραγωγοί, οι ανακυκλωτές και οι φορείς διαχείρισης απορριμμάτων πρέπει να συνεργάζονται για να ευθυγραμμίσουν τις προσπάθειες και να έχουν επιτυχή αποτελέσματα.
• Διεθνής διάσταση και ισότιμοι όροι ανταγωνισμού: Η ευρωπαϊκή αγορά και η ευρωπαϊκή οικονομία δεν υφίστανται μεμονωμένα. Για να διασφαλιστεί ο δίκαιος ανταγωνισμός και η βιωσιμότητα, οι κανόνες του Κανονισμού για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας θα πρέπει να εφαρμόζονται εξίσου στις εισαγόμενες συσκευασίες.

Χρονοδιάγραμμα για την αλλαγή

O Κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας δημοσιεύτηκε στη νομοθεσία, με τις περισσότερες διατάξεις να τίθενται σε ισχύ το δεύτερο εξάμηνο του 2026, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζονται τώρα για την επίτευξη αυτών των φιλόδοξων στόχων και την ευθυγράμμιση με τους επικείμενους τεχνικούς κανονισμούς.