Τι είναι η εκτεταμένη ευθύνη παραγωγού (ΕΕΠ);

Πώς λειτουργούν τα προγράμματα Εκτεταμένης Ευθύνης Παραγωγού;

Τα προγράμματα ΕΕΠ θεσπίζονται από τις κυβερνήσεις και επιβάλλουν νομική υποχρέωση στους παραγωγούς να συμμορφώνονται με τους νόμους που αφορούν τη διαχείριση του κύκλου ζωής των προϊόντων και των συσκευασιών τους, συμπεριλαμβανομένης της επίτευξης των στόχων απόδοσης. Οι παραγωγοί μπορούν να επιλέξουν, εάν θα εκπληρώσουν οι ίδιοι τις απαιτούμενες υποχρεώσεις ή εάν θα πληρώσουν για την εξωτερική ανάθεση της διαχείρισης σε τρίτο οργανισμό, όπως ο Οργανισμός Ευθύνης Παραγωγών (ΟΕΠ).

Παρόλο που υπάρχουν θεμελιώδεις αρχές και στοιχεία που ισχύουν γενικά σε όλα τα προγράμματα ΕΕΠ, πρέπει επίσης να προσαρμοστούν στις τοπικές συνθήκες, όπως η υπάρχουσα υποδομή ανακύκλωσης, το επιχειρηματικό κλίμα και το πολιτικό τοπίο, για να έχουν επιτυχή αποτελέσματα.

Πώς χρηματοδοτείται η Εκτεταμένη Ευθύνη Παραγωγού;

Η ΕΕΠ χρηματοδοτείται από τον κλάδο: Οι παραγωγοί καλύπτουν το κόστος για τη διαχείριση του κύκλου ζωής των προϊόντων και των συσκευασιών τους, συμπεριλαμβανομένης της συλλογής, της διαλογής και της ανακύκλωσης. Οι παραγωγοί δημιουργούν τα προϊόντα και τις συσκευασίες που διατίθενται στην αγορά και, ως εκ τούτου, είναι ο ενδιαφερόμενος που είναι ο πλέον κατάλληλος για την υλοποίηση θετικών αλλαγών στο τέλος του κύκλου ζωής του προϊόντος.

Αυτό αντιπροσωπεύει μια αλλαγή από τις παραδοσιακές προσεγγίσεις διαχείρισης απορριμμάτων, όπου η ευθύνη για τη χρηματοδότηση εναπόκειται στους δήμους και τους κατοίκους (συνήθως μέσω φόρων ή άμεσων προμηθειών συμμετοχής). Για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση, ένας νόμος ΕΕΠ συνήθως προβλέπει ότι οι παραγωγοί θα επιβαρυνθούν οικονομικά, εάν δεν εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις ΕΕΠ τους, όπως η επίτευξη στόχων απόδοσης για την ανακύκλωση.

Η εκτεταμένη ευθύνη του παραγωγού στην πράξη

Ένα παράδειγμα ΕΕΠ είναι το συσκευασιών (ΣΕΣ) για δοχεία ροφημάτων. Ένα ΣΕΣ λειτουργεί βάζοντας χρηματική αξία στα απορρίμματα. Ο καταναλωτής πληρώνει μια μικρή, αλλά σημαντική προκαταβολή, όταν αγοράζει ένα ρόφημα σε αλουμινένιο δοχείο ή μπουκάλι, η οποία στη συνέχεια επιστρέφεται πλήρως, όταν επιστρέψει το άδειο δοχείο, για παράδειγμα μέσω ενός αυτόματου μηχανήματος επιστροφής στο τοπικό κατάστημα λιανικής πώλησης. Αφού το άδειο μπουκάλι επιστραφεί μέσω του αυτόματου μηχανήματος επιστροφής προς ανακύκλωση, μπορεί να παέι για διαλογή και στη συνέχεια να ανακυκλωθεί ξάνα σε ένα νέο δοχείο.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι η εκτεταμένη ευθύνη του παραγωγού για τις τυπωμένες συσκευασίες και το χαρτί (ΕΕΠ-ΤΣΧ). Οι παραγωγοί καλύπτουν το κόστος συλλογής και ανακύκλωσης του τυπωμένου χαρτιού και της συσκευασίας μέσω δραστηριοτήτων ανακύκλωσης κατά την παράδοση και συλλογής απορριμάτων προς ανακύκλωση. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από τους παραγωγούς και οι καταναλωτές δεν χρεώνονται.

Όπως ανακοινώθηκε στη Δήλωση και το Έγγραφο Θέσης του Ιδρύματος Ellen MacArthur για το 2021 - Εκτεταμένη Ευθύνη Παραγωγού - ένα απαραίτητο μέρος της λύσης για τα απορρίμματα συσκευασιών και τη ρύπανση, η TOMRA, μαζί με περισσότερες από 150 επιχειρήσεις και βασικούς ενδιαφερόμενους σε όλο τον κόσμο, δήλωσαν τη δέσμευσή τους και την υποστήριξή τους για την ΕΕΠ. Στην Ευρώπη, οι τομείς του μεταλλικού νερού και των αναψυκτικών έχουν δηλώσει ξεκάθαρα την υποστήριξή τους για την ΕΕΠ, ζητώντας την εισαγωγή ενός σωστά σχεδιασμένου συστήματος επιστροφής συσκευασιών για δοχεία ροφημάτων.

Τι σημαίνει η εκτεταμένη ευθύνη παραγωγού για τους καταναλωτές;

Η ΕΕΠ είναι μια προσέγγιση πολιτικής εστιασμένη στον κλάδο. Ωστόσο, η συμμετοχή των καταναλωτών είναι επιτακτική για την επιτυχία των προγραμμάτων ΕΕΠ, όπως τα ΣΕΣ. Για παράδειγμα, οι παραγωγοί μπορούν να σχεδιάσουν συσκευασίες που ανακυκλώνονται εύκολα, αλλά εάν οι καταναλωτές επιλέξουν να απορρίψουν αυτές τις συσκευασίες αντί να τις ανακυκλώσουν, δεν είναι δυνατά υψηλά ποσοστά ανακύκλωσης. Για να είναι πραγματικά επιτυχής η ΕΕΠ, απαιτεί αλλαγές στη συμπεριφορά τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών.

Ποιο είναι το μέλλον της εκτεταμένης ευθύνης παραγωγού;

Το μέλλον της ΕΕΠ είναι πιθανό να διαφέρει ανάλογα με την εφαρμογή της στις ανεπτυγμένες αγορές σε σύγκριση με τις αναπτυσσόμενες αγορές. Οι ανεπτυγμένες αγορές διαθέτουν κάποια βασική υποδομή ανακύκλωσης, ενώ οι αναπτυσσόμενες αγορές σήμερα τείνουν να μην διαθέτουν υποδομή ανακύκλωσης.

Για τις ανεπτυγμένες αγορές, όπου ο στόχος είναι ο σχεδιασμός του 75% των πλαστικών συσκευασιών για ανακύκλωση έως το 2030, η εστίαση θα είναι σε συστήματα υψηλής ποιότητας που παρέχουν κυκλικότητα.¹

Στις αναπτυσσόμενες αγορές, όπου συζητείται ένας χαμηλότερος στόχος του 50% των πλαστικών συσκευασιών που έχουν σχεδιαστεί για ανακύκλωση μέχρι το 2030, πρέπει να δοθεί έμφαση στην κατασκευή μιας ευρέως διαδεδομένης αλλά βασικής υποδομής συλλογής και ανακύκλωσης που θα απαιτείται σε αρχικό στάδιο. Αυτό θα επιτρέψει την τήρηση της νομοθεσίας ΕΕΠ.

ΕΕΠ: Δημιουργία υπευθυνότητας για τον τρόπο χειρισμού των πόρων

Η ΕΕΠ είναι μια στρατηγική προσέγγιση πολιτικής που διασφαλίζει ότι οι παραγωγοί και οι κατασκευαστές αναλαμβάνουν την ευθύνη για τον πλήρη κύκλο ζωής των προϊόντων και των συσκευασιών τους. Αυτή η προσέγγιση που χρηματοδοτείται από τον κλάδο ενθαρρύνει τους παραγωγούς να δώσουν προτεραιότητα στον σχεδιασμό και τη διαχείριση των συσκευασιών με βάση την ιεραρχία των απορριμμάτων για την επίτευξη καλύτερων περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων.

Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι παραγωγοί προσφέρουν επαναχρησιμοποίηση, επισκευή και ανακύκλωση αντί για απόρριψη, διασφαλίζοντας έτσι οτι τα απορρίμματα δεν καταλήγουν στoυς ωκεανούς και το περιβάλλον.

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για την ΕΕΠ και τι σημαίνει για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές, κάντε λήψη της πιο πρόσφατης Λευκής Βίβλου της TOMRAΗ ΕΕΠ αναλυτικά: Πλαίσιο πολιτικής για μια κυκλική οικονομία Αυτή η Λευκή Βίβλος προσφέρει μια λεπτομερή εξέταση αυτής της πολιτικής προσέγγισης και του τρόπου με τον οποίο μπορεί να συμβάλει στη μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία.