οδεύοντας προς μηδενική ρύπανση:
Πώς οι φιλόδοξοι στόχοι ανακύκλωσης μπορούν να καταπολεμήσουν την παγκόσμια ρύπανση από πλαστικά
Σήμερα, μόνο το 9% των πλαστικών επιστρέφει στον κύκλο παραγωγής μετά την απόρριψή τους — κάτι που απέχει πολύ από τον στόχο που έχει θέσει η Οδηγία για συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας της ΕΕ (δηλ. η ανακύκλωση του 50% των πλαστικών μέχρι το 2025 και του 55% μέχρι το 2030). Ενόψει του τρίτου γύρου διαπραγματεύσεων για τη Συνθήκη του ΟΗΕ για την πλαστική ρύπανση, όπου αντιπρόσωποι από όλο τον κόσμο θα συγκεντρωθούν στο Ναϊρόμπι της Κένυας για να συζητήσουν τους όρους της Συνθήκης, η TOMRA έχει δημοσιεύσει 10 συστάσεις προς εξέταση.
Μία από τις δέκα συστάσεις της TOMRA είναι να «διασφαλίσει συγκεκριμένους φιλόδοξους υποχρεωτικούς στόχους ανακύκλωσης για συστήματα υψηλής απόδοσης, παρέχοντας ρεαλιστικά, αυστηρά χρονοδιαγράμματα για όλες τις χώρες στο στάδιο ανάπτυξης τους. Ορισμός ενός ελάχιστου στόχου ποσοστού ανακύκλωσης 55% για τις πλαστικές συσκευασίες. Αυτό θα διασφαλίσει ότι οι πόροι θα δαπανηθούν για αποτελεσματικές πρωτοβουλίες προς μια βιώσιμη κυκλική οικονομία για το πλαστικό.»
Για να επιτευχθεί ο στόχος της Συνθήκης για την καταπολέμηση της πλαστικής ρύπανσης, πρέπει να τεθούν συγκεκριμένοι στόχοι. Οι φιλόδοξοι στόχοι ανακύκλωσης έχουν αποδειχθεί ότι όχι μόνο ενεργοποιούν αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων, ωφελώντας τόσο την κυκλική απόδοση όσο και την αποδοτικότητα κόστους, αλλά έχουν επίσης αποδειχθεί ότι βοηθούν στην ευθυγράμμιση των ενδιαφερόμενων μερών στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα, διασφαλίζοντας την προβλεψιμότητα και ενθαρρύνοντας τις επενδύσεις και την καινοτομία.
Οι ουσιαστικοί στόχοι ανακύκλωσης προσφέρουν έναν πρακτικό τρόπο παρακολούθησης της προόδου και διασφάλισης της συνεχούς βελτίωσης των ποσοστών ανακύκλωσης. Εναποθέτουν, επίσης, την ευθύνη στις κυβερνήσεις και τις εταιρείες σχετικά με τις δεσμεύσεις τους για βιωσιμότητα, προσφέροντας ισχυρά κίνητρα για τη μείωση ή την εξάλειψη των υψηλών διαρροών (της ποσότητας πλαστικού που δεν συλλέγεται ή ανακυκλώνεται αποτελεσματικά) και του μη ανακυκλώσιμου πλαστικού.
Τι ακριβώς αποτελεί ένα ουσιαστικό σύνολο στόχων;
Σημαντικά κριτήρια για τον καθορισμό στόχων ανακύκλωσης
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να τεθούν αρκετά υψηλοί στόχοι για να παρακινήσουν την ανάπτυξη και την υλοποίηση συστημάτων που μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά όλα τα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών μετά την κατανάλωση - συστήματα, όπως τα συστήματα επιστροφής συσκευασιών και η διαλογή μικτών απορριμμάτων σε συνδυασμό με προηγμένη μηχανική ανακύκλωση, η οποία μπορεί να συντονιστεί ώστε να επιτύχει ακόμη υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης, μεγιστοποιώντας ταυτόχρονα τα οφέλη του σχεδιασμού για πρωτοβουλίες ανακύκλωσης. Οι σαφείς ορισμοί του πεδίου εφαρμογής, μαζί με φιλόδοξους στόχους, αποτελούν τη βάση για επιτυχημένα προγράμματα εκτεταμένης ευθύνης παραγωγών. Ενθαρρύνουν τους παραγωγούς που είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση του τέλους του κύκλου ζωής των προϊόντων και των συσκευασιών τους να συμπεριλαμβάνουν ζητήματα βιωσιμότητας στο στάδιο του σχεδιασμού, ώστε να μπορούν να επιτύχουν τους καθορισμένους στόχους. Αντίθετα, εάν οι στόχοι είναι πολύ χαμηλοί, είναι πιθανό να εφαρμοστούν μόνο υπάρχοντα συστήματα με περιορισμένες δυνατότητες απόδοσης, αντί να επιδιώκεται κάτι καλύτερο.
Η Συνθήκη του ΟΗΕ για την πλαστική ρύπανση θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα πλαίσιο που θα αναθεωρεί και θα επανεξετάζει αυτούς τους στόχους εντός ρεαλιστικών χρονικών ορίων. Παρακάτω θα βρείτε ορισμένες σημαντικές πτυχές που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον καθορισμό ολοκληρωμένων στόχων για τα πλαστικά απορρίμματα:
- Υφιστάμενες υποδομές σε κάθε περιοχή, καθώς και ο τύπος συστημάτων και επενδύσεων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων. Σε περιοχές με λιγότερο εδραιωμένες υποδομές και προϋπάρχοντα συστήματα, η εφαρμογή αποτελεσματικών συστημάτων μπορεί να είναι ευκολότερη και ταχύτερη. Η σταδιακή αύξηση των στόχων με την πάροδο του χρόνου όχι μόνο οδηγεί σε επενδύσεις στις υποδομές, αλλά προωθεί και την καινοτομία. Αυτή η σταδιακή προσέγγιση παρέχει στα ενδιαφερόμενα μέρη τον χρόνο που χρειάζονται για να προσαρμόσουν και να κλιμακώσουν τις προσπάθειές τους.
- Η ανακυκλωσιμότητα διαφόρων τύπων πλαστικών συσκευασιών. Οι σαφείς, φιλόδοξοι και ρεαλιστικοί στόχοι που καλύπτουν όλο το φάσμα των πλαστικών υλικών είναι απαραίτητοι για την προώθηση της ανάπτυξης συστημάτων ανακύκλωσης και την προώθηση του επανασχεδιασμού των προϊόντων και των συσκευασιών. Αυτοί οι στόχοι ανακύκλωσης θα πρέπει να προσαρμόζονται σε όλες τις μορφές συσκευασίας και να ενσωματώνονται με στόχους ανακυκλωμένου περιεχομένου και συλλογής, όπως η επίτευξη συνολικού ποσοστού συλλογής 100% και ξεχωριστού ποσοστού συλλογής 90% για δοχεία ροφημάτων.
- Τι μετράει και τι δεν μετράει στην ανακύκλωση. Όταν το πλαστικό συλλέγεται, διαχωρίζεται και επανεπεξεργάζεται σε πρώτες ύλες για νέα προϊόντα και συσκευασίες, αυτό θεωρείται ως ανακύκλωση. Αντίθετα, η ανάκτηση ενέργειας δεν πρέπει να ταξινομείται ως ανακύκλωση.
- Σαφείς ορισμοί για τον τρόπο υπολογισμού της απόδοσης έναντι των στόχων ανακύκλωσης. Για να διασφαλιστεί η ακρίβεια των δεδομένων, είναι καλύτερο να μετρηθεί η παραγωγή υλικών του προϊόντος από τη διαδικασία ανακύκλωσης σε σχέση με τους συνολικούς όγκους που διατίθενται στην αγορά.
Οι ουσιαστικοί στόχοι επιταχύνουν την εφαρμογή αποδεδειγμένων συστημάτων για την καταπολέμηση της ρύπανσης
Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να ξοδέψουν χρόνο και χρήματα για την εφαρμογή συστημάτων που δεν θα επιτύχουν τα μέγιστα ποσοστά ανακύκλωσης και τη σημαντικότερη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για την επίτευξη φιλόδοξων στόχων. Ο συνδυασμός τριών στοιχείων, γνωστών ως Ολοκληρωμένο Σύστημα Πόρων (ΟΣΠ), παρέχει αποδεδειγμένα αποτελέσματα με παγκόσμιο δυναμικό. Σχεδιασμένο για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών οφελών μέσω της ανακύκλωσης, το ΟΣΠ, υποστηριζόμενο από ισχυρές πολιτικές εκτεταμένης ευθύνης των παραγωγών, προσφέρει σημαντικές δυνατότητες επίτευξης και υπέρβασης των στόχων όσο το δυνατόν πιο οικονομικά αποδοτικά, δημιουργεί ασφάλεια στην αγορά, ενθαρρύνει τις επενδύσεις και τελικά μεταβαίνει σε μια κυκλική οικονομία.
Τα Ολοκληρωμένα Συστήματα Πόρων περιλαμβάνουν τα εξής:
- Συστήματα επιστροφής συσκευασιών, τα οποία παρέχουν στους καταναλωτές οικονομικό κίνητρο για την επιστροφή κοινών απορριμμάτων και παράγουν πολύ υψηλότερα ποσοστά συλλογής πλαστικών σε σύγκριση με άλλες ξεχωριστές συλλογές των ίδιων υλικών·
- Η ξεχωριστή συλλογή οργανικών απορριμμάτων, υφασμάτων, ηλεκτρονικών απορριμμάτων, χαρτιού και γυαλιού (γνωστή και ως διαχωρισμένες συλλογές πηγών),
- Και η διαλογή μικτών απορριμμάτων, μια διαδικασία που προηγουμένως δεν χρησιμοποιούνταν επαρκώς και μπορεί να σώσει τους περιορισμένους πόρους από τα οικιακά απορρίμματα διαχωρίζοντας και εξάγοντας ανακυκλώσιμα υλικά πριν από την απόρριψή τους σε χώρους υγειονομικής ταφής ή αποτεφρωτήρες και, σε συνδυασμό με προηγμένη μηχανική ανακύκλωση, να δημιουργήσει ανακυκλωμένο πλαστικό παρόμοιο με παρθένο.
Όταν εφαρμόζονται μαζί, αυτά τα τρία συστήματα μπορούν να προσφέρουν υψηλή απόδοση και οικονομία για μεμονωμένες χώρες σε διάφορες φάσεις ανάπτυξης. Επιπλέον, μπορούν να συμβάλλουν στη διευκόλυνση μιας «δίκαιης μετάβασης» προς μια κυκλική οικονομία - μια μετάβαση που είναι δίκαιη και επωφελής για όλους, από τους παραγωγούς και τη βιομηχανία μέχρι τους δήμους και τους συλλέκτες απορριμμάτων.
Η Συνθήκη του ΟΗΕ για την πλαστική ρύπανση αναμένεται να οριστικοποιηθεί το 2024. Τώρα είναι η ώρα για τα ενδιαφερόμενα μέρη σε όλη την αλυσίδα αξίας των πλαστικών να αναλάβουν δράση και να υποστηρίξουν την ανάπτυξη ενός πραγματικά αποτελεσματικού εργαλείου. Με τον καθορισμό φιλόδοξων αλλά ρεαλιστικών στόχων ανακύκλωσης που αναθεωρούνται τακτικά και αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου, οι κυβερνήσεις θα έχουν κίνητρο να εισάγουν συστήματα που έχουν αποδειχθεί ότι αυξάνουν σημαντικά τα ποσοστά ανακύκλωσης και μειώνουν την πλαστική ρύπανση. Τελικά, αυτή η δεσμευτική συνθήκη θα μπορούσε να έχει τεράστιο αντίκτυπο στην κρίση της πλαστικής ρύπανσης για πολλά χρόνια, οπότε ας διασφαλίσουμε ότι ο αντίκτυπος είναι θετικός και ισχυρός.