Czym jest gospodarka o obiegu zamkniętym?

Termin „gospodarka o obiegu zamkniętym” stał się popularnym pojęciem w polityce, nauce, innowacjach, a nawet w dziedzinie środków czystości. Ale czym dokładnie jest gospodarka o obiegu zamkniętym?

Koniec z gospodarką liniową

Po pierwsze, pomaga zrozumieć, jak wygląda nasz obecny model gospodarczy — ten, który jest niestety przeciwieństwem gospodarki o obiegu zamkniętym. W tradycyjnej gospodarce „liniowej” nasze zasoby mają cykl życia typu „odbiór-produkcja-utylizacja”: wydobywamy surowce do produkcji produktów, wykorzystujemy je, a po użyciu utylizujemy jako odpady. Dzieje się tak dlatego, że produkty są trudne do recyklingu ze względu na swoją konstrukcję lub problemy ze zbieraniem materiału, albo po prostu dlatego, że społeczeństwo nie dba o ich recykling.

W obecnym modelu „odbiór-produkcja-utylizacja” do odpadów trafiają duże ilości materiałów. Jest to niezrównoważony system zarówno dla ludzi, planety, jak i zysków — ponieważ nasze środowisko i gospodarki na całym świecie polegają na planecie, która ma tylko ograniczone zasoby. Szacuje się na przykład, że ponad 70% plastikowych opakowań trafia na wysypiska odpadów lub, co gorsza, na nasze ulice i do oceanów. Jednak większość tworzyw sztucznych może być wielokrotnie poddawana recyklingowi — więc gdy tworzywo sztuczne zostanie wyrzucone, traci się nie tylko sam materiał, ale także jego przyszłą wartość.

Od lat 50. XX wieku łącznie wyprodukowano 8,3 miliarda ton plastiku — ale tylko 9% zostało poddanych recyklingowi. Naukowcy szacują, że 6,3 miliarda ton tego materiału trafiło do odpadów. Niedawne badania pokazują, że jeśli będziemy kontynuować tę trajektorię z takim nastawieniem, rocznie 29 milionów ton plastiku znajdzie się w oceanach. A to tylko tworzywo sztuczne – podana liczba nie obejmuje szkła, aluminium ani materiałów używanych w budownictwie, takich jak stal i cement.

Jak działa gospodarka o obiegu zamkniętym?

Gospodarka o obiegu zamkniętym to metoda projektowania systemów, która oferuje bardzo potrzebne zmiany. Ponieważ jest to raczej sposób myślenia lub sposób konfiguracji systemu, a nie konkretna technologia lub rzecz, pojęcie to jest często stosowane w wielu różnych kontekstach. Gospodarkę o obiegu zamkniętym można zdefiniować jako system regeneracyjny, w którym na nowo definiujemy, czym jest wzrost, dbając o budowę gospodarek, które mają pozytywny wpływ na kapitał naturalny, społeczny i gospodarczy. Gospodarka o obiegu zamkniętym opiera się na trzech zasadach:

1. Projektowanie produktów w celu uniknięcia odpadów i zanieczyszczenia

2. Utrzymywanie produktów i materiałów w użyciu

3. Regeneracja naturalnych systemów

Jednym z prostych sposobów na zrozumienie tej koncepcji jest postrzeganie naszej gospodarki — naszych systemów tego, co kupujemy, jemy i nosimy — jak drzewa. Drzewo wykorzystuje światło słoneczne, składniki odżywcze i wodę z gleby oraz dwutlenek węgla do wytwarzania zielonych liści i tlenu. Gdy nadchodzi jesień, liście te spadają na ziemię. Po zimie składniki odżywcze z liści są wchłaniane z powrotem do gleby, co jest przydatne dla tego drzewa, a nawet dla sąsiedniego. Są to niekończące się cykle, w których wszystko ma swój cel i nic się nie marnuje. Mówiąc prościej, te naturalne procesy są tym, co gospodarka o obiegu zamkniętym ma na celu emulować.

Ważnym elementem gospodarki o obiegu zamkniętym jest idea „projektowania z myślą o recyklingu”. Recykling może odnosić się do różnych procesów, ale najważniejsze jest to, że materiały i produkty mają wiele cykli życia, ponieważ są projektowane w sposób, który zachowuje wartość i jakość. Gdybyś był producentem butelek, który zamierzałby wyprodukować nową butelkę, zadawałbyś sobie pytanie: jak mogę wyprodukować tę butelkę, aby po opróżnieniu nadawała się do recyklingu i miała najwyższą możliwą wartość dla producenta butelek i firmy recyklingowej?

Niedawne badanie podkreśla znaczenie recyklingu nie tylko dla celów materiałowych, ale także dla zmniejszenia emisji związanych z produkcją. W przypadku materiałów z tworzyw sztucznych jedna tona surowca z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu przeciętnie kompensuje emisję gazów cieplarnianych równą 1,9 tony CO2. Ponadto modele ponownego użycia, recykling i prawdziwa gospodarka o obiegu zamkniętym materiałów (w przeciwieństwie do składowisk odpadów i spalania) generują przychody i ekologiczne miejsca pracy. Recykling jest jednym z kluczowych aspektów gospodarki o obiegu zamkniętym, który zapewnia, że materiały nie są tracone, i zmniejsza koszty środowiskowe konsumpcji.

Wdrażanie gospodarki o obiegu zamkniętym

Gospodarki o obiegu zamkniętym przekształcają branże i znajdują się na szczycie globalnych programów politycznych i społecznych. W firmie TOMRA wykorzystujemy technologię opartą na czujnikach, aby umożliwić gospodarkę o obiegu zamkniętym na kilka sposobów. Firma TOMRA Collection pracuje z rozwiązaniami do recyklingu opakowań na napoje w obiegu zamkniętym. Zwracając puste butelki do automatu zwrotnego (RVM), dajesz butelce lub puszce najlepszy możliwy punkt wyjścia do przekształcenia się w nowy pojemnik, korzystając z dedykowanej infrastruktury do odbioru tych produktów, aby zachować materiały oddzielne i o wyższej czystości i jakości. W firmie TOMRA Recycling wykorzystujemy szeroko zakrojone technologie przemysłowe do sortowania odpadów mieszanych na różne rodzaje materiałów. Optymalizuje to wydajność i jakość materiałów nadających się do recyklingu, takich jak tworzywa sztuczne, metale i papier.