Jak rozporządzenie PPWR zmieni przyszłość gospodarki odpadami w Polsce i Europie?

Rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) zostało opublikowane na początku 2025 r. Jest to najbardziej ewolucyjny akt prawny w ciągu ostatnich 30 lat, zaprojektowany w celu wspierania gospodarki o obiegu zamkniętym, z silnym naciskiem na recykling, ponowne użycie i innowacje zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju. Ale co to oznacza dla firm, decydentów i konsumentów?

PPWR zastępuje dyrektywę z 1994 roku (PPWD), która stała się niewystarczająca wobec stale rosnącej ilości odpadów i różnic w przepisach krajowych. Nowe rozporządzenie harmonizuje prawo w całej UE, eliminując bariery dla producentów i tworząc równe warunki konkurencji. Co więcej, PPWR uzupełnia przepisy dyrektywy w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku (SUPD), ustanawiając dodatkowe cele dotyczące zawartości recyklatu w plastikowych opakowaniach oraz wprowadzając bardziej rygorystyczne zasady raportowania.

Bilyana Ignatova VP Public Affairs – Head of EU Policy w grupie TOMRA

Jedną z podstawowych zasad PPWR jest zapewnienie, że opakowania nadają się do recyklingu nie tylko w teorii, ale także w praktyce. Oznacza to, że samo projektowanie będzie zakładało możliwość recyklingu od technicznej strony. Produkty wykorzystujące niekompatybilne materiały lub zbyt złożone projekty (takie jak wielowarstwowe tworzywa sztuczne, których nie można oddzielić) mogą podlegać surowszym ograniczeniom lub nawet zostać wycofane z rynku. Ponadto, nawet najbardziej nadające się do recyklingu opakowania nie mają sensu bez solidnych systemów ich zbierania, sortowania i przetwarzania

Wyzwania na horyzoncie

Po pierwsze, dostosowanie się do PPWR wymaga inwestycji w infrastrukturę. W wielu regionach brakuje niezbędnych systemów zbierania i sortowania odpadów, aby spełnić nowe standardy. Stąd potrzeba wprowadzania systemów kaucyjnych oraz zaawansowanego sortowania odpadów zmieszanych. Kluczowe będzie wdrażanie, w ramach systemów gospodarowania odpadami, zaawansowanego recyklingu mechanicznego i chemicznego, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na wysokiej jakości recyklaty.

Po drugie, osiągnięcie celów w zakresie zawartości materiałów pochodzących z recyklingu i celów dotyczących ponownego użycia będzie wiązało się z kosztami. Zasady, takie jak ekomodulacja, będą miały zasadnicze znaczenie dla zrównoważenia tych wydatków i zachęcania uczestników rynku do innowacji.

Po trzecie współpraca. Producenci, recyklerzy oraz podmioty zajmujące się gospodarką odpadami powinny współpracować, także na arenie międzynarodowej. Europejski rynek i gospodarka nie istnieją w izolacji. Aby zapewnić uczciwą konkurencję i zrównoważony rozwój, zasady PPWR musiałyby mieć zastosowanie również do opakowań importowanych.

Inwestycje w infrastrukturę, czyli jakie?

Państwa członkowskie będą rozliczane z solidnych systemów zbierania i sortowania wszystkich konsumenckich odpadów opakowaniowych. Obejmuje to więc działania w kierunku poprawy zbiórki, modernizacji urządzeń sortujących oraz inwestowania w technologię, która może skuteczniej identyfikować i oddzielać materiały nadające się do recyklingu.

PPWR wprowadzi również ujednolicone symbole zarówno na opakowaniach, jak i pojemnikach na odpady. Takie rozwiązanie pomoże konsumentom prawidłowo sortować odpady, zmniejszając zanieczyszczenie w strumieniach recyklingu i zwiększając ogólną wydajność.

Takie podejście nie tylko poprawia wskaźniki recyklingu, ale także zapewnia, że opakowania przeznaczone do recyklingu nie trafiają do spalarni lub na wysypiska śmieci.

Rozwój ponownego użycia: system, który działa!

Od 2030 roku kawiarnie i restauracje szybkiej obsługi zatrudniające więcej niż 10 pracowników będą musiały oferować opakowania wielokrotnego użytku, takie jak np. kubki. Co więcej, 10% wszystkich opakowań na wynos będzie musiało być wielokrotnego użytku. Aby to umożliwić PPWR wprowadza konkretne, zharmonizowane standardy dla opakowań zwrotnych.

Bilyana Ignatova VP Public Affairs – Head of EU Policy w grupie TOMRA

Następnym etapem jest wprowadzenie przepisów wtórnych określających ważne szczegóły, takie jak minimalna liczba opakowań trafiających do obiegu, aby mogły zostać uznane za opakowania wielokrotnego użytku.

Wspólne wysiłki, aby ograniczyć powstawanie odpadów

Wycofując opakowania, których nie da się oddać do recyklingu, promując systemy ponownego użycia i harmonizując standardy, PPWR kładzie solidne podstawy do osiągnięcia ambitnych celów w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów.